KAMER 13: MERGEL - MENS - MACHINE

Aan de zuidrand van Maastricht ligt een landschap dat in de loop van de tijd ingrijpend is veranderd. Waar ooit een natuurlijke
heuvelrug lag, ontstond door de winning van mergel een uitgestrekte, indrukwekkende groeve. Meer dan honderd jaar werd
hier door ENCI gewerkt, gegraven, gebroken, vervoerd en geproduceerd. Het landschap werd een werkplek, gevormd door
mensenhanden en de kracht van machines. De mergel die hier werd gewonnen, vormde de grondstof voor de cementproductie
van de ENCI.

De foto’s tonen het samenspel van landschap, mens en techniek: het gezicht van de groeve, de blijvende invloed van de
mens op het landschap, de arbeiders die samen het werk verzetten, en de imposante installaties. De beelden leggen meer
vast dan alleen een moment. Ze vangen ook de sfeer en de schaal van het werk.

Wie goed kijkt, ontdekt een fascinerend spel van vormen en lijnen. Waar de natuur haar eigen grillige lijnen volgt, brengt
de machine met rechte sporen ritme en structuur in het landschap. Wat in miljoenen jaren, laag voor laag, is opgebouwd,
herschrijft de mens in slechts enkele decennia. . Buizen en transportbanden trekken scherpe horizontale lijnen, terwijl verticale
stalen constructies oprijzen, ronde vormen het oog naar binnen trekken en krachtige diagonalen de blik door het beeld
voeren. Tussen al die lijnen verschijnen de mensen die de machines bedienen, onderhouden en in beweging houden.

Mergel – Mens – Machine brengt een selectie van deze beelden samen. Geen volledig overzicht van de geschiedenis van de
ENCI, maar een reeks fotografische momenten waarin landschap, arbeid en technische vooruitgang elkaar raken. Samen
vormen ze een portret van een plek die voor Maastricht van grote betekenis is — en van de mensen die hier samen hebben
gewerkt.

Deze expositie is samengesteld door Tracé – Limburgs Samenlevingsarchief, Sterre Boessen en Andrea Peeters, en toont een
selectie foto’s uit het rijke ENCI-fotoarchief, dat momenteel met de hulp van vele vrijwilligers bij Tracé wordt gedigitaliseerd
en beschreven. Met dank aan het Mondriaan Fonds voor de ondersteuning van dit project en projectcoördinator Afra de
Mars.